Сдам Сам

ПОЛЕЗНОЕ


КАТЕГОРИИ







Этапы и змест палитыки расийскага урада на тэрыторыи Беларуси у канцы 18-19 ст.





В первой половине XIX в. в Беларуси происходили общие для Российской империи процессы, которые вели к распаду феодально-крепостной системы, возникновению новых – капиталистических отношений. Об этом свидетельствует:

1) развитие промышленности: а) увеличилось количество мануфактур – до 549, где почти половина рабочих были вольнонаемные; б) появились первые фабрики – в местечках Хомск и Косово Гродненской губернии, где применялись паровые двигатели;

2) развитию экономики Беларуси способствовали пути сообщения – водные, сухопутные, что благоприятно сказывалось на вовлечение края во всероссийский рынок. В вывозе преобладали товары сельского хозяйства, а в возе – промышленные изделия;

3) развитие путей сообщения благотворствовало росту городских поселений. С 1825 по 1861 гг. население 42 городов увеличилось с 151тыс. до 320тыс. чел. В городах и местечках жило разноэтическое население: белорусы, евреи, поляки, русские, татары. Количественно преобладало еврейское население;

4) новые явления ярко прослеживались в развитии сельского хозяйства: а) все больше продукции шло на рынок; б) расширились посевы технических культур; в) в отдельных помещичьих хозяйствах внедрялись машины; г) все больше крестьян занималось промыслом, извозами; д) заметнее становился процесс дифференциации среди крестьян.

Дальнейшее развитие прогрессивных явлений в экономике сдерживалось господством феодолизма, в первую очередь крепостным правом: 1) помещики для увеличения доходности имений расширяли собственные посевы за счет крестьянских наделов. Но подневольный труд не давал положительных результатов; 2) масса крестьян беднела и не могла выполнять все возрастающие повинности, ибо барщина доходила до 6 дней в неделю; 3) постоянно возрастала задолженность помещиков частным лицам и казне. К 185 г. в пяти белорусских губерниях около 60 % крепостных крестьян были заложены их владельцами; 4) заметный рост крестьянских волнений – в 2 раза больше с каждым годом.

Социальная напряженность усиливалась антироссийской пропагандой католической церкви и пропольского дворянства. Это вынудило царизм осуществить на Беларуси более гибкую социально-экономическую политику и делать определенные шаги по решению аграрного вопроса. При этом царизм преследовал три цели: 1) снять социальную напряженность; 2) увеличить доходность в государственной деревне и 3) завоевать симпатии крестьянских масс против польскоязычного дворянства.

Для достижения этих целей следует остановиться на двух важнейших реформах царизма в белорусских губерниях.

В 1840 – 1857 гг. осуществлялась реформа среди государственных крестьян а это 1/5 всех крестьян Беларуси). Основные ее положения сводились к следующему: 1) увеличены наделы крестьян, уменьшены их повинности; 2) казенные крестьяне переводись с барщины на оброк; 3) прекращалась практика сдачи их в аренду; 4) создавались выборные органы крестьянского самоуправления, которым доверялось под контролем администрации) решение хозяйственных, административных и судебных дел; 5) признавалась «гражданская свобода» государственных крестьян, что выгодно отличало их от бесправия крепостных крестьян.



И вторая, инвентарная реформа в помещичьей деревне (Указ 15 апреля 1844г.). Суть ее сводилась к регулированию разделов наделов и фиксации повинностей крепостных крестьян. Обязательные инвентари были введены в Западной и Центральной части Беларуси. Реформа встретила ожесточенное сопротивление помещиков их самоуправство имело ограниченные рамки) и недовольство крестьян в тех случаях, когда повинности возрастали. Этим можно объяснить растянутые сроки проведения реформы до 1857 г.

В целом же аграрные реформы 40 – 50 х гг., хотя и создавали лучшие условия для развития товарно-денежных отношений в развитии хозяйственных инициатив, крестьянства, в первую очередь государственных, все же не затрагивало основ феодальных порядков, ликвидация которых оставалась жизненно необходимой экономической и политической задачей.

 

 

Грамадска-палитычны рух на Беларуси у канцы 18- першай палове 19 ст.

Пасля падз. РП тэр. Бел. ўвайш. ў склад Рас.. На бел. землi распаўсюдз. агульн. прынц. расiйс. кiрав.. Былi створ. наст. губернi: Мiнс., Магiл., Вiцеб., Гродз., Вiленс. – Зах. губ. Расii. Усе насель. прыводзiл. да прысягi, хто быў нязг. прысяг. – павiнен быў ў 3-мес. тэрмiн пакiн. межы i меў права прадаць нерухом..Умацоўв. свае пазiц., урад Расii лiчыўся з гiст. адрозненн. Расii ад Зах. губ.. Такiмi адрозн. былi: узр. развiцця вытв. аднос. у Расii быў вышэйшы; Расiя развiв. ў цэнтралiзац., а РП – дэцэнтралiз., у Рас. тав.-граш. аднос. развів. хутчэй, калі сял. яшчэ сядзелі на паншчыне, У Рас. не было такой групы землеулад.-дроб. шляхта. Пагэт. палiт. царызму на 1-м этапе ў Бел. была вельмi памярк., асцяр.. Захоўвал. практ. ўсе ранейш. правы i прывiл.. Аднак было лiквiдав. права вета, шляхта згубiла правы на канфедэрацыi i права мець прыв. войска i ўласн. крэпасць. У 1777 г. адбылiся выб. павятов., губернс. кiраўн., былi створ. павятов. цi губернс. орг. кiраван.. У аднос. да катал. царквы праводзiл. вельмi асцярож. палiт.. Нават была ўтвор. катал. епархiя. Маемасць заставалася недатык-й. Забаранял. хрысцiць у сваю веру правасл.. У 1794 г. была ўстаноўл. мяжа яўр. аседл. на тэр. Бел. i iнш. землях. Яны сялiлiся толькi ў гар. i мяст., займ. рамяст. i гандл., забаранялася займацца земляробст. i купляць зямлю. Яны маглi запiсв. ў мяшчанс. i купецкае саслоўi з умовай выплаты падат. у двайным памеры. Асн. заканад. кодэксам быў статут ВКЛ 1588 года (да 1840 г.). Аднак рост незадавол. шляхты, катал. дух-тва прымусiла царызм дзейнiч. больш акт.: на Бел. ўводзiцца землеўлад. расiйскага дваранс. за кошт дзярж. фонду; паступ. абмяжоўв. правы мясц. дваранст., канфiскоўв. маенткi за ўдзел у антыўрад. дзейнасцi. Асабл. жорст. меры сталi прымацца ў 30-я гады XIX ст. Гэта было абумоўл. дзвюма прычынамi: рост апазiцыйн. грам.-палiт. настр. i разлаж. феад.-прыгон. права. Першымi праявамi бел. нацыян. руху было стварэнне i дзейнасць тайных таварыстваў фiламатаў (прых. навукі) i фiларэтаў (прых. дабрачыннасці). Значна узмацн. грам.-паліт. рухКульт.-нацыян. iмкненнi выявiлiся ў новай бел. лiт-ры (Баршчэўскi, Чачот, Багрым, Сыракомля, Дунiн-Марцiнкевiч). Гэта сведчыла аб фармiраваннi бел. народн. iнтэлiгенцыi. Пасля падаўл. паўстання ў 1831 г. у Бел., як у Расii, пачын. рух рэвалюц.-дэмакр. разначынцаў. Усе гэта прымусiла рас. ўрад дзейнiчаць больш рашуча. Царызм праводзiў разбор шляхты (змянш. кольк. прывілеяв. саслоуя шляхам пераводу у падатн. сасл. асоб, я-я не мелі дакум. аб шляхецтве); быў адменены статут у 1840 г.; усiм пасадам i дзярж. установам былi дадзены рас. назвы, У 1832 г. быў створ. асоб. камiтэт па справах Зах. губерняў , які распрац. планы пашыр. дваранс. землеулад. і адпав. меры у гал. кірав., суда, асветы, культ., у мясц. адміністр. органы прызнач. перав. рас. чыноун.. У 1832 г. быў закр. Вiленскi ўнiверс.. Усе справаводства было перакл. на рус. мову.У 1839 г. была аб`яднана ўнiяцкая царква з правасл.. Мэта – аслаб. поль.-катал. ўплыў на бел. землi. Усе дух-ва пазбаўлял. зямлi. Т.ч. гэтымі мерамі была поун. ліквідавана юрысдыкц. мясц. феад. на Бел., падарв. іх фундам. – каліцт.. Адначас. царскі урад распачау пошук шырокай апоры у асяроддзі сялянс., чаму спрыяу дазвол 1860-1862 гг. ужываць бел. мову у школах ніжэйш. ступені.

Вайна 1812г. и Беларусь.

 

У чэрвені 1812 г. 600-тысячная армія французскага імператара Наполеона Бонапарта ўступіла ў межы Расійскай імперыі, распачаўшы баявыя дзеянні на тэрыторыі Беларусь Першапачаткова французскі бок планаваў разграміць рускія арміі ў прыгранічных баях, спыніцца ў Вільні і вымусіць расійскага імператара Аляксандра I пайсці на заключэнне міру. Аднак гэты план не ажыццявіўся. Рускія арміі (1-я — генералаМ. Барклая дэ Толі, штаб знаходзіўся ў Вільні, 2-я — генералаЯ. Баграціёна, штаб — у Ваўкавыску), адступі-шы, аб'ядналіся пад Смаленскам. Разбіць іх на тэрыторыі Беларусі не ўдалося.

У абарончых баях пад Полацкам вызначыўся адзін з лепшых кавалерыйскіх генералаў рускай арміі Я. Кульнёў, атрад якога атрымаў перамогу над французскімі войскамі. Смяротна паранены ядром, генерал загадаў перад смерцю зняць з сябе мундзір з баявымі ўзнагародамі, каб праціўнік не даведаўся аб такой буйной страце. Пад Магілёвам значныя сілы французскай арміі скаваў корпус генерала М. Раеўскага. Прыкладам гераізму для салдат стаў учынак самога генерала, які разам з двума непаўналетнімі сынамі падняў сваіх воінаў у атаку.

Зразумеўшы, што план маланкавага разгрому расійскай арміі праваліўся, Напалеон схіляўся да думкі закончыць баявыя дзеянні ў Віцебску і пачаць тут мірныя перагаворы з Аляксандрам I. Аднак французская армія магла захаваць сваю баяздольнасць толькі рухаючыся наперад. А наперадзе былі Барадзінская бітва ў жніўні 1812 г., захоп Масквы і адступленне з яе. Кіраўніцтва рускай арміяй у гэты час ажыццяўляў фельдмаршал М. Кутузаў. Пад яго камандаваннем пачалося выгнанне французскіх захопнікаў.

У час адступлення французскай арміі восенню 1812 г. баявыя дзеянні другі раз пракаціліся па беларускай зямлі. Р-шаючая бітва адбылася пад Барысавам каля вёскі Студзёнкі. Тут пры пераправе цераз Бярэзіну на другі бераг трапіла толькі 1/10частка «Вялікай арміі» Напалеона.

Становішча Беларусі ў час вайны характарызавалася тым, што тут сутыкнуліся арміі дзвюх вялікіх дзяржаў. Польская і апалячаная шляхта спадзявалася на аднаўленне Напалеонам Рэчы Паспалітай і Вялікага княства Літоўскага (ВКЛ). Шляхціцы віталі прыход Напалеона і паступалі на службу ў яго армію. Загадам Напалеона быў утвораны Часовы ўрад ВКЛ, які займаўся, перш заўсё, забеспячэннем французскай арміі прадуктамі і кормам для жывёлы.

Войскі рускай арміі былі ўкамплектаваны рэкрутамі, набранымі таксама і з беларускіх губерняў на 20-гадовы тэрмін службы. Іх колькасць была значна большай у параўнанні з тымі жыхарамі Беларусі, што знаходзіліся ў складзе войскаў Напалеона.

У пачатку вайны сялянства Беларусі з прыходам Напалеона звязвала надзею на вызваленне з-пад прыгону, бо ў суседняй Полыдчы асабістая залежнасць сялян ад памешчыкаў была ім ліквідавана. Аднак Напалеон не пайшоў на вызваленне беларускіх сялян. А бясконцыя рэквизицыи (прымусовае адабранне маёмасці і жывёлы на карысць арміі) і рабаўніцтва выклікалі масавае супраціўленне сялянства, а таксама гарадскіх жыхароў. У такіх умовах у Беларусі разгарнуўся партызанскі рух. Асаблівую актыўнасць у барацьбе з французскімі войскамі праявілі жыхары вёскі Жарцы, што пад Полацкам. Некаторыя з іх былі ўзнагароджаны крыжамі і медалямі.

 

 

 









Не нашли то, что искали? Воспользуйтесь поиском гугл на сайте:


©2015- 2018 zdamsam.ru Размещенные материалы защищены законодательством РФ.